O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senati

Чорвачиликни ривожлантириш — аҳоли фаровонлигини ошириш гарови

 

08.11.2013

Тошкентда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Аграр, сув хўжалиги масалалари ва экология қўмитаси томонидан ветеринария ҳамда наслчиликнинг чорвачиликни ривожлантиришдаги роли ва аҳамиятига бағишланган тадбир бўлиб ўтди.

Унда парламент аъзолари, қишлоқ ва сув хўжалиги, меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш, адлия, соғлиқни сақлаш ҳамда бошқа манфаатдор вазирликлар, Ўзбекистон Фермерлари кенгаши, тижорат банклари вакиллари, илмий тадқиқот институтлари олимлари, шунингдек, экспертлар қатнашди.
Тадбирда қайд этилганидек, мустақиллик йилларида Ўзбекистонда қишлоқ хўжалигини босқичма-босқич ривожлантириш борасида кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилди. Мамлакатимизда шахсий ёрдамчи, деҳқон ва фермер хўжаликларида чорва моллар сонини янада кўпайтириш, шу асосда қишлоқ аҳолиси бандлиги ҳамда даромадини ошириш, ички истеъмол бозорини гўшт-сут маҳсулотлари билан таъминлаш бўйича комплекс тадбирлар рўёбга чиқарилмоқда.
Сўнгги йилларда чорвачиликни ривожлантириш, айниқса, наслдор қорамолчиликни яхшилаш ва сифатли маҳсулот етиштиришни кўпайтиришга қаратилган дастурлар амалга оширилиши натижасида муайян ижобий натижаларга эришилди. Чунончи, охирги тўрт йилда қорамоллар сони ўрта ҳисобда 122,5 фоиз ўсди. Шундан 9 миллион 817 минг бош қорамол деҳқон хўжаликларида, 525,6 минг бош қорамол фермер хўжаликларида, 104,2 минг бош қорамол эса қишлоқ хўжалиги корхоналарида боқилмоқда.
Ҳозирги вақтда мамлакатимизда 442 та наслдор қорамолчилик хўжалиги иш олиб бораётган бўлиб, уларда наслдор қорамоллар парваришланмоқда. Ушбу хўжаликларда ҳар бир сигирдан соғиб олинаётган сут йилига 3340 килограммни ташкил этаяпти. 2012 йилда мазкур хўжаликлар томонидан 7786 бош наслдор қорамол ўстирилиб, фермер ва деҳқон хўжаликларига сотилди. Илғор ҳамда ўта замонавий технологиялар асосида йирик чорвачилик мажмуалари ташкил этилди.
Айтиш керакки, чорвачиликни ривожлантиришда ветеринария хизматларининг ҳам алоҳида ўрни бор. Ҳайвонларни касалликлардан ҳимоя қилиш, Ўзбекистон Республикаси ҳудудига бошқа давлатлар ҳудудидан ҳайвонларнинг юқумли касалликлари кириб келишининг олдини олиш, ягона давлат ветеринария назоратини ўрнатиш, ветеринария ходимлари тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш ҳамда фан-техника ютуқларини ветеринария амалиётига татбиқ этишда 1993 йилда қабул қилинган “Ветеринария тўғрисида”ги Қонун муҳим аҳамият касб этмоқда. Мамлакатимизда давлат ветеринарияси, идоравий ветеринария ва хусусий ветеринария мавжуд. Қонун ҳужжатларига мувофиқ, давлат ветеринария хизматини Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Бош давлат ветеринария бошқармаси амалга оширади.
2012 йилда ва жорий йилнинг 9 ойи мобайнида Ўзбекистон Республикаси ҳудудига чорва молларнинг юқумли касалликлари олиб кирилишини олдини олиш мақсадида ветеринария хизматлари томонидан 15 турдаги юқумли касалликларга қарши профилактика тадбирлари амалга оширилган бўлиб, 25,5 миллион бош ҳайвон ҳамда 8 турдаги юқумли касалликка қарши 45,1 миллион бош парранда қамраб олинди. Жониворларда учрайдиган ўта хавфли юқумли касалликларга қарши профилактика мақсадларида қўлланиладиган дори воситаларининг зарур захираси яратилди. Чегаралардаги ветеринария назорати пунктларида 3535 килограмм дезинфекция воситалари жамғарилди. Бундан ташқари, кушхоналарда, чорва моллар маҳсулотлари билан савдо қилинадиган жойларда давлат ветеринария назорати олиб борилмоқда.
Шу билан бирга, тадбирда чорвачиликдаги селекция ишларининг зотли ҳайвонлар ўсишини ҳисобга олиш, уларнинг умумий сонига доир электрон маълумотларни йиғишни такомиллаштириш ҳамда наслдор чорвачилик устидан ягона давлат ветеринария назоратининг самарадорлигини ошириш зарурлигига эътибор қаратилди. Аҳолини юқори сифатли ва хавфсиз чорвачилик маҳсулотлари билан таъминлаш, чорвачилик иншоотларида, кушхоналарда, деҳқон бозорларида ҳамда гўштни қайта ишлаш корхоналарида давлат ветеринария назоратини кучайтириш лозимлиги айтиб ўтилди. Соҳада кадрларни қайта тайёрлаш тизимини такомиллаштириш, улар фаолиятини рағбатлантириш ҳам тадбир қатнашчилари диққат-эътиборида бўлди.
Муҳокама якунлари бўйича тегишли тавсиялар қабул қилинди.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Матбуот хизмати.

***

Chorvachilikni rivojlantirish — aholi farovonligini oshirish garovi

Toshkentda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Agrar, suv xo‘jaligi masalalari va ekologiya qo‘mitasi tomonidan veterinariya hamda naslchilikning chorvachilikni rivojlantirishdagi roli va ahamiyatiga bag‘ishlangan tadbir bo‘lib o‘tdi.
Unda parlament a'zolari, qishloq va suv xo‘jaligi, mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish, adliya, sog‘liqni saqlash hamda boshqa manfaatdor vazirliklar, O‘zbekiston Fermerlari kengashi, tijorat banklari vakillari, ilmiy tadqiqot institutlari olimlari, shuningdek, ekspertlar qatnashdi.
Tadbirda qayd etilganidek, mustaqillik yillarida O‘zbekistonda qishloq xo‘jaligini bosqichma-bosqich rivojlantirish borasida keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirildi. Mamlakatimizda shaxsiy yordamchi, dehqon va fermer xo‘jaliklarida chorva mollar sonini yanada ko‘paytirish, shu asosda qishloq aholisi bandligi hamda daromadini oshirish, ichki iste'mol bozorini go‘sht-sut mahsulotlari bilan ta'minlash bo‘yicha kompleks tadbirlar ro‘yobga chiqarilmoqda.
So‘nggi yillarda chorvachilikni rivojlantirish, ayniqsa, nasldor qoramolchilikni yaxshilash va sifatli mahsulot yetishtirishni ko‘paytirishga qaratilgan dasturlar amalga oshirilishi natijasida muayyan ijobiy natijalarga erishildi. Chunonchi, oxirgi to‘rt yilda qoramollar soni o‘rta hisobda 122,5 foiz o‘sdi. Shundan 9 million 817 ming bosh qoramol dehqon xo‘jaliklarida, 525,6 ming bosh qoramol fermer xo‘jaliklarida, 104,2 ming bosh qoramol esa qishloq xo‘jaligi korxonalarida boqilmoqda.
Hozirgi vaqtda mamlakatimizda 442 ta nasldor qoramolchilik xo‘jaligi ish olib borayotgan bo‘lib, ularda nasldor qoramollar parvarishlanmoqda. Ushbu xo‘jaliklarda har bir sigirdan sog‘ib olinayotgan sut yiliga 3340 kilogrammni tashkil etayapti. 2012 yilda mazkur xo‘jaliklar tomonidan 7786 bosh nasldor qoramol o‘stirilib, fermer va dehqon xo‘jaliklariga sotildi. Ilg‘or hamda o‘ta zamonaviy texnologiyalar asosida yirik chorvachilik majmualari tashkil etildi.
Aytish kerakki, chorvachilikni rivojlantirishda veterinariya xizmatlarining ham alohida o‘rni bor. Hayvonlarni kasalliklardan himoya qilish, O‘zbekiston Respublikasi hududiga boshqa davlatlar hududidan hayvonlarning yuqumli kasalliklari kirib kelishining oldini olish, yagona davlat veterinariya nazoratini o‘rnatish, veterinariya xodimlari tayyorlash va ularning malakasini oshirish hamda fan-texnika yutuqlarini veterinariya amaliyotiga tatbiq etishda 1993 yilda qabul qilingan “Veterinariya to‘g‘risida”gi Qonun muhim ahamiyat kasb etmoqda. Mamlakatimizda davlat veterinariyasi, idoraviy veterinariya va xususiy veterinariya mavjud. Qonun hujjatlariga muvofiq, davlat veterinariya xizmatini O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Bosh davlat veterinariya boshqarmasi amalga oshiradi.
2012 yilda va joriy yilning 9 oyi mobaynida O‘zbekiston Respublikasi hududiga chorva mollarning yuqumli kasalliklari olib kirilishini oldini olish maqsadida veterinariya xizmatlari tomonidan 15 turdagi yuqumli kasalliklarga qarshi profilaktika tadbirlari amalga oshirilgan bo‘lib, 25,5 million bosh hayvon hamda 8 turdagi yuqumli kasallikka qarshi 45,1 million bosh parranda qamrab olindi. Jonivorlarda uchraydigan o‘ta xavfli yuqumli kasalliklarga qarshi profilaktika maqsadlarida qo‘llaniladigan dori vositalarining zarur zaxirasi yaratildi. Chegaralardagi veterinariya nazorati punktlarida 3535 kilogramm dezinfeksiya vositalari jamg‘arildi. Bundan tashqari, kushxonalarda, chorva mollar mahsulotlari bilan savdo qilinadigan joylarda davlat veterinariya nazorati olib borilmoqda.
Shu bilan birga, tadbirda chorvachilikdagi seleksiya ishlarining zotli hayvonlar o‘sishini hisobga olish, ularning umumiy soniga doir elektron ma'lumotlarni yig‘ishni takomillashtirish hamda nasldor chorvachilik ustidan yagona davlat veterinariya nazoratining samaradorligini oshirish zarurligiga e'tibor qaratildi. Aholini yuqori sifatli va xavfsiz chorvachilik mahsulotlari bilan ta'minlash, chorvachilik inshootlarida, kushxonalarda, dehqon bozorlarida hamda go‘shtni qayta ishlash korxonalarida davlat veterinariya nazoratini kuchaytirish lozimligi aytib o‘tildi. Sohada kadrlarni qayta tayyorlash tizimini takomillashtirish, ular faoliyatini rag‘batlantirish ham tadbir qatnashchilari diqqat-e'tiborida bo‘ldi.
Muhokama yakunlari bo‘yicha tegishli tavsiyalar qabul qilindi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Matbuot xizmati.

 

Copyright © 2005 O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati